| Rzeczownikowy | Przymiotnikowy | |||
| Męski | Żeński | |||
| Twardotematowe | Miękkotematowe | Twardotematowe | Miękkotematowe | |
| -S Mróz, Szponar, Wanat, Scott, Joyce, Watt |
-Ś /-S^ Rataj, Pigoń, Gwóźdź, Miłosz, Pelc, Tołstoj, Tyszkiewicz, Disney, Montaigne, Lesage |
-(S)A Wajda, Wałęsa, Kurosawa, Gambetta |
-(Ś)A/ -(S^)A Ziaja, Opania, Kulesza, Goya, Moravia, Speranza |
-E Lange, Wende, Goethe, Rabelais |
| -S(O) tylko obce: Canaletto, Picasso |
-K/-G/-CH/-L Nowak, Banach, Berg, Kurpiel |
-KA/-GA/-CHA Noga, Mucha, Petrarka |
-LA Kądziela, Zola |
-I Wysoki, Kowalski, Nowicki, Pavarotti, Pini, Vigny, Botticelli, Zwingli |
| - typu Monet, Dumas |
-(Ś, S^)O Pucio, Cyzio, Caravaggio |
-(S)O Lato, Fredro, Srebro, Kuryło |
-Y Mądry, Rakoczy, Horty, Borowy, Kennedy, Korfanty | |
| - typu Cachin, Gabin |
-KO/-GO/-CHO/-LO obce: El Greco, Laszlo |
-KO/-GO/-CHO/-LO tylko polskie i słowiańskie: Kościuszko |
- rosyjskie typu Ruckij, Panofskij | |
| odmienia się jak: WIELBŁĄD | odmienia się jak: ŁOŚ | odmienia się jak: SARNA | odmienia się jak: ŻMIJA | odmienia się jak: WYSOKI |
|
końcowki tematu: S - spółgłoski twarde np. b, ch, d, f, g, h, k, l, ł, m, n, p, r, s, t, w, z Ś - spółgłoski miękkie np. ci, ć, dzi, dź, j, ni, ń, si, ś, zi, ź S^ - spółgłoski stwardniałe (historycznie miękkie) np.sz, ż, cz, dż, dz, c | ||||
| Mianownik | kto? co? | wielbłąd | łoś | sarna | żmija | wysoki |
| Dopełniacz | kogo? czego? | wielbłąda | łosia | sarny | żmii | wysokiego |
| Celownik | komu? czemu? | wielbłądowi | łosiowi | sarnie | żmii | wysokiemu |
| Biernik | kogo? co? | wielbłąda | łosia | sarnę | żmiję | wysokiego |
| Narzędnik | z kim? z czym? | wielbłądem | łosiem | sarną | żmiją | wysokim |
| Miejscownik | o kim? o czym? | wielbłądzie | łosiu | sarnie | żmii | wysokim |
| Wołacz | o! | wielbłądzie | łosiu | sarno | żmijo | wysoki |
ZASADY odmiany nazwisk obcojęzycznych
Zapis nazwisk podporządkowany jest wymowie!
Aby odmienić nazwisko według powyższej tabeli należy znać jego wymowę np. węgierskiego nazwiska Nagy nie odmieniamy według wzoru przymiotnikowego (bo kończy się na -y), lecz według wzoru męskiego miękkotematowego (bo wymawia się je nodź, więc kończy się na -dź).
Nazwiska nieodmienne:
- zakończone na -u: Mobutu, Nehru, Giraudoux, Ceausescu; bo w polszczyźnie prawie nie ma wyrazów zakończonych na -u i nie istnieje wzorzec fleksyjny; istniejące wyrazy to nowe zapożyczenia: tabu, gnu, malibu, kakadu, emu, kipu;
- zakończone na akcentowane -o: Hugo, Rousseau, Bordeaux;
- zakończone na -ła, typu Benoit [benła], Dubois [dibła], Francois [fransła];
nie ma zakończeń sła/nła/bła w polszczyźnie - nie ma wzorca fleksyjnego
- azjatyckie zakończone na samogłoskę: Li Ta Czao, Sun Tzu;
- nieodmienne ze względów zwyczajowych: Franco, Castro; ulega to stopniowo zmianie, bo kiedyś Tito czy Szewardnadze też się nie odmieniały a teraz się odmieniają.
Stosowanie apostrofu w zapisie odmienionego nazwiska
Apostrof stosujemy, aby jak najdłużej zachować formę mianownikową nazwiska gdy istnieje różnica w wymowie i piśmie. Innymi słowy - jeśli zapis nie zniekształca formy mianownikowej - to nie dajemy apostrofu, przykłady i wyjątki:
Proust - Prouście, a nie Proust'cie
Disney - Disneya, Disneyem ("j" z mianownika jest słyszalne)
Kennedy - Kennedy'ego, a nie Kennedyego; ale Kennedym (bez apostrofu)
Scott - Scotcie, a nie Scottcie (podwójne "t" się redukuje - nie dotyczy to spolszczonych nazwisk np. Trauguttcie).
Opracowano na podstawie wykładów dra Tomasza Korpysza