- Cetno i licho
- Dawna gra hazardowa. Jeden gracz chował w ręce parzystą (cetno) lub nieparzystą (licho) liczbę drobnych przedmiotów, a drugi gracz musiał zgadnąć, czy liczba jest parzysta czy nie.
- Ceregiele
- Pochodzi od niemieckiego wyrazu gwarowego Zarge - obrębek, krawędź. Tak nazywano obfite koronki przy stroju kobiecym.
- Cyrograf
- Pochodzi od greckiego cheiro i graph czyli ręcznego pisania.
- Czara
- Pochodzi od arabskiego dżarra co oznaczało duże naczynie gliniane na wodę.
- Cześnik
- Urzędnik na dworze królewskim, który podawał wino królowi podczas posiłków. Później - ten, który nalewał królowi wino. Zobacz - podczaszy.
- Czynsz
- Pochodzi od niemieckiego Zins co oznaczało komorne, dochód od nieruchomości.
- Delikwent
- Pochodzi z łacińskiego delinquentia co oznacza zbrodnię, kryminał. Tak nazywano w Polsce osobę skazan± przez s±d na karę śmierci.
- Deresz
- Pochodzi od węgierskiego deres co oznaczało konia o maści przemieszanej czerwonej z białą.
- D.O.M.
- Skrót łacińskich wyrazów Deo Optimo Maximo co oznacza 'Bogu najlepszemu, największemu'. Skrót dawniej umieszczany na nagrobkach.
- Drelich
- Pochodzi od niemieckiego Drillich co oznacza 'trójdrutową' tkaninę, czyli z potrójną osnową.
- Duby smalone
- W dawnej polszczyźnie 'dubiel' oznaczał 'prostaka, głupca'. Pochodzi prawdopodobnie od niemieckiego Doebel co oznaczało to samo. Ale nie wiadomo, dlaczego 'smalony'.
- Dunder
- Powiedzenie 'A niech cię dunder świśnie' czyli 'Niech cię piorun strzeli'. Wyraz pochodzi od niemieckiego Donner co oznacza 'piorun'. Dunderować oznacza piorunowac, czyli kląć.
- Dziadowizna
- Dawniej - spadek po dziadku.
- Dziewierz
- Dawniej - brat męża, szwagier.
- Kanikuła
- Pochodzi od łacińskiej nazwy Syriusza - najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa, która "wschodziła" na północnej półkuli latem, gdy zaczynały się upały. Stąd kanikuła oznacza okres wakacyjny, czyli letni.
- Krawat
- Pochodzenie tego słowa pochodzi od kawałka materiału wi±zanego przez żołnierzy chorwackich w XIX w.
- Kretes
- Pochodzenie tego słowa nieznane. Pochodzi prawdopodobnie z węgierskiego.
- Księżyc
- Syn starego miesiąca (w rozumieniu księcia). Końcówka -yc oznaczała syna, kogoś młodszego. Dawniej tylko młody miesi±c nazywano księżycem.
- Łyk
- Dawniej jako pogardliwe określenie mieszczanina. Pochodzi od żółtej barwy, która byla przypisana stanowi mieszczańskiemu, a która płowiejąc na słońcu przypinała kolorem łyko.
- Niedźwiedź
- Miedwied czyli po słowiańsku "miodojad". Zwierzę, któremu przypisywano magiczn± moc (m.in. rozumienia ludzkiej mowy) i będące tabu, dlatego nie wymiawiano jego nazwy (zbliżonej do "ursach" - stąd łaciński "ursus") lecz określano go przez omówienie, zwąc miodojadem.
- Obrys
- Pochodzi z niemieckiego - der Abriss co oznaczało plan projektowanego budynku.
- Osioł dardanelski
- Pochodzi od mitu o koniu trojańskim. Dardania była częścią krainy, w której leżała Troja. Od Dardanii wzięła nazwę Cieśnina Dardanelska. A że koń trojański był olbrzymi, więc olbrzymi osioł to osioł dardanelski.
- Podczaszy
- Urzędnik na dworze królewskim, który podawał krolowi czaszę, do której cześnik nalewał wino.
- Swacha
- Dawniej - kobieta zamężna.
- Ulica
- Pochodzi od ustawianych rzędem uli w pasiece. A domy przy drodze stoją jak ule w ulownicy, czyli pasiece, więc drogę taką nazwano ulicą.
|
|
Opracowano na podstawie:
(1) Lekarski Poradnik Językowy
(2) Język polski. Poradnik prof. Markowskiego, Wydawnictwo Langenscheidt Polska Sp. z o.o., Warszawa
(3) M. Bańko, M. Krajewska, Słownik wyrazów kłopotliwych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994
|