| Język polski - częste błędy | |||
| Wyraz | Błędnie | Poprawnie | Uwagi |
| a | nie czarne a białe; między ustami, a brzegiem pucharu | nie czarne lecz/ale/tylko białe między ustami a brzegiem pucharu | "a" użyte do przeciwstawienia czegoś jest błędne - rusycyzm nie stawia się przecinka przed "a" jeśli spełnia ono funkcję spójnika "i" |
| absorpcja | absorbcja | absorpcja | |
| adres | adres zamieszkania | miejsce
zamieszkania stały adres |
|
| pisać na adres | wysyłać
na adres pisać pod adres(em) |
||
| adsorpcja | adsorbcja | adsorpcja | |
| akwen | akwen wodny/morski/portowy | akwen | pleonazm |
| anomalia | te anomalia | te anomalie | |
| ansa | ansów (D. lm.) | ans (D. lm.) | "bez tych ans" a nie "bez tych ansów" |
| badminton | badmington | badminton | |
| brać | brać się za jedzenie | brać się do jedzenia | brać się do czegoś a nie za coś |
| brzydzić się | brzydzić się krwi/kłamstwa | brzydzić się krwią/kłamstwem | brzydzić się kim? czym? |
| by | zrobiono by, zarobić by, usunięto by, pływać by, warto by, trzeba by, można by, powinien by, gdzie by; zrobiłbym, oddałby, aleby, jakbym, gdybym, jeżelibym, bodajby, czyby, gdzieżby, niechajby |
piszemy rozdzielnie: z nieosobowymi formami czasownika, spójnikami lub zaimkami
przysłownymi piszemy łącznie: z osobowymi formami czasownika, ze spójnikami: jeśli nie występują w funkcji spójników - Robi tak, jakby nie wiedział; z wyrazami: ani, bodaj, czy, gdzież, niechaj, niech |
|
| chleb | proszę
chleba proszę chleb |
dopełniacz cząstkowy - prosić chleba czyli część prosić chleb - cały |
|
| cena | za każdą cenę | za wszelką cenę | germanizm |
| ciąg dalszy nastąpi | c.d.n. | cdn. | kropkę stawiamy tylko na końcu skrótu nazwy wielowyrazowej jeśli ostatni człon zaczyna się od spółgłoski |
| cudzysłów | w cudzysłowiu | w cudzysłowie | |
| cyfry | on mieszka na
1-szym piętrze widziałem 5-ro dzieci |
on mieszka na 1.
piętrze widziałem 5 dzieci |
po
cyfrach arabskich nie dopisujemy żadnych końcówek sugerujących fleksję;
do tego służy kropka; kropki nie stosujemy dla liczebników głównych a jedynie dla liczebników porządkowych |
| czas | miesiąc czasu, dzień czasu okres czasu | miesiąc, dzień czas lub okres | nie stosuje się "czasu" z wyrazami okreśłającymi miary czasu; "okres czasu" to pleonazm |
| data | 07.08.09 07 sierpień 2009r. Dnia 7 sierpnia 2009 r. |
07.08.2009 7 sierpnia 2009 r. W dniu 7 sierpnia 2009 r. |
rok
zapisujemy bez skracania; w przypadku zapisu pełnej nazwy miesiąca, nie piszemy 0 przed dniami miesiąca mniejszymi od dziesięciu; "na początku zadania piszemy "W dniu" |
| dedykowany | dedykowany (do czegoś) | przeznaczony do...; właściwy dla... | "dedykowany" w znaczeniu "przeznaczony do czegoś" to anglicyzm; jedynie w znaczeniu "dedykowany komuś" (utwór, dzieło itp.) jest poprawnym zastosowaniem | dlatego | dlatego,
ponieważ dlatego, aby dlatego, bo |
dlatego, że |
| do spraw | d/s | ds. | kropkę stawiamy tylko na końcu skrótu nazwy wielowyrazowej jeśli ostatni człon zaczyna się od spółgłoski |
| domyślić | domyśleć | domyślić | jeśli w czasie przeszłym formy osobowe mają końcówki -ił(a/o) to bezokolicznik ma końcówkę -ić |
| dwór | na dworzu | na dworze | |
| dzień | dzień dzisiejszy | dziś, dzisiaj, na razie, obecnie, teraz itp. | |
| dzięki | dzięki podszeptom złych ludzi | na skutek/z powodu/w rezultacie/wskutek itp. podszeptów złych ludzi | "dzięki" stosuje się wyłącznie do okoliczności sprzyjających, pozytywnych, którym coś zawdzięczamy |
| dzisiejszy | dzień dzisiejszy | dziś, dzisiaj, na razie, obecnie, teraz itp. | |
| ilość | ilość gości | liczba gości | "ilość" dotyczy rzeczowników niepoliczalnych; "liczba" dotyczy policzalnych |
| i tak dalej | i.t.d. | itd. | kropkę stawiamy tylko na końcu skrótu nazwy wielowyrazowej jeśli ostatni człon zaczyna się od spółgłoski |
| i tym podobne | i.t.p. | itp. | kropkę stawiamy tylko na końcu skrótu nazwy wielowyrazowej jeśli ostatni człon zaczyna się od spółgłoski |
| jak wyżej | j.w. | jw. | kropkę stawiamy tylko na końcu skrótu nazwy wielowyrazowej jeśli ostatni człon zaczyna się od spółgłoski |
| jeśli | jeśli...,
to... jeśli...,... |
stosowanie zależy od rytmiki zdania | |
| jeżeli | jeżeli...,
to... jeżeli...,... |
stosowanie zależy od rytmiki zdania | |
| koło | Lipice k/Krosna | Lipice k. Krosna | |
| komponent | komponenta leku | komponent leku | "komponent" jest rodzaju męskiego |
| lata | lata 20-te XIX wieku | lata 20. XIX wieku | |
| lekarz | lekarz medycyny | lekarz | |
| liczba | ilość gości | liczba gości | "ilość" dotyczy rzeczowników niepoliczalnych; "liczba" dotyczy policzalnych |
| mieć | posiadać wiedzę, rodzinę | mieć wiedzę, rodzinę | "posiadać" odnosi się do rzeczy o dużej wartości np. pieniędzy, domu |
| mimo | mimo tego | mimo to | |
| mól | leci mol | leci mól | |
| myśleć | myślić | myśleć | jeśli w czasie przeszłym formy osobowe mają końcówki -ił(a/o) to bezokolicznik ma końcówkę -ić |
| nad | Nakło n/Notecią | Nakło n. Notecią | |
| napotykać | napotykać na przeszkody | napotykać przeszkody | napotykać kogo? co? |
| nazwiązanie | w nawiązaniu do pisma z dnia... | nawiązując do pisma z dnia... | germanizm |
| NIE z imiesłowami | nie
pijący nie związany |
niepijący niezwiązany |
NIE z imiesłowami przymiotnikowymi (-ący/ącą/ące, -ny/na/ne, -ty/ta/te) piszemy łącznie, aczkolwiek dopuszczalne jest pisanie rozdzielne, o ile jest zgodne z zasadami polskiej ortografii i jest to czynione konsekwentnie w całym tekście |
| niemniej | tym niemniej | niemniej/mimo to/a jednak/a przecież | rusycyzm |
| numer | dzwonić na numer | dzwonić pod numer | |
| odnośnie | odnośnie (czegoś) | odnośnie do (czegoś), w stosunku do czegoś | rusycyzm |
| okres | okres czasu | okres albo czas | pleonazm |
| oparcie | w oparciu o | na podstawie / w związku z | |
| opus | opus trzynasty | opus trzynaste | "opus" jest rodzaju nijakiego |
| patrzeć | jak by na to nie patrzeć | jakkolwiek by patrzeć | rusycyzm |
| pisać | pisać z wielkiej/dużej/małej litery | pisać
wielką/dużą/małą literą pisać od wielkiej/dużej/małej litery |
rusycyzm |
| piszczel | ta
piszczel ten piszczel |
obie formy są poprawne | |
| płaszcz | płaszczy/płaszczów | obie formy poprawne | |
| podawać | poddawać w wątpliwość | podawać w wątpliwość | |
| pomagać | w czym mogę pomóc? | czym mogę służyć? | anglicyzm |
| pomarańcza | ta pomarańcz | ta pomarańcza | |
| ponieważ | dlatego, ponieważ | dlatego, że | |
| posiadać | posiadać wiedzę, rodzinę | mieć wiedzę, rodzinę | "posiadać" odnosi się do rzeczy o dużej wartości np. pieniędzy, domu |
| poziom | wysoki poziom (czegoś w czymś) | duże stężenie/ilość/zawartość | |
| poznać | zapoznać się (z kimś) | poznać (kogoś) | zapoznać można się tylko z czymś lub zapoznać kogoś z czymś |
| póki co | póki co | tymczasem, na razie, obecnie | |
| półtora | półtorej
jabłka półtora minuty |
półtora
jabłka półtorej minuty |
"półtora" ma tylko dwie formy: żeńską - półtorej i męsko-nijaką - półtora |
| prosić | prosze
chleba proszę chleb |
dopełniacz cząstkowy - prosić chleba czyli część prosić chleb - cały |
|
| proszę panią | proszę pani | "prosić panią" można do tańca lub o radę | |
| prosperity | prosperita (M. lp.) | prosperity | "prosperity" jest wyrazem nieodmiennym |
| protokół | protokołu/protokółu protokole/protokóle protokoły/protokóły |
obie formy poprawne | |
| przekonywający | przekonywujący | przekonywający/przekonujący | |
| przemyśleć | przemyślić | przemyśleć | jeśli w czasie przeszłym formy osobowe mają końcówki -ił(a/o) to bezokolicznik ma końcówkę -ić |
| racja | bez zdania racji | bez dania racji | |
| ryzykować | ryzykować zdrowiem, życiem | ryzykować zdrowie, życie | rusycyzm; ryzykuje się "coś", a nie "czymś" |
| rząd | zrobić coś trzy razy pod rząd | zrobić coś trzy razy z rzędu | rusycyzm |
| skutek | w skutek | wskutek | ale "na skutek" piszemy rozdzielnie |
| służyć | służyć przykładem | być przykładem | rusycyzm |
| w czym mogę pomóc? | czym mogę służyć? | anglicyzm | |
| sweter | weź swetr | weź sweter | |
| ta | tą (B.) | tę (B.) | |
| taki | taki..., który | taki..., jaki | |
| ten | ten..., jaki | ten..., który | |
| ulica | mieszkać na ulicy X | mieszkać przy ulicy X | |
| uwaga | przywiązywać do czegoś uwagę | przywiązywać do czegoś wagę | |
| versus | X vs Y | X vs. Y | |
| wątpliwość | poddawać w wątpliwość | podawać w wątpliwość | |
| według | w/g, w.g., wg. | wg | |
| wte i wewte | wte
i wewte w tę i we w tę |
obie formy poprawne | |
| wybierać | wybrano go premierem | wybrano go na premiera | rusycyzm |
| wydawać się | wydaje się być (jakiś) | wydaje się (jakiś) | |
| wyjątek | za wyjątkiem | z wyjątkiem | rusycyzm |
| wykształcenie | uzyskać wykształcenie | odebrać/zdobyć wykształcenie | |
| wymyślić | wymyśleć | wymyślić | jeśli w czasie przeszłym formy osobowe mają końcówki -ił(a/o) to bezokolicznik ma końcówkę -ić |
| wyraz | dać wyraz swojego oburzenia | dac wyraz swojemu oburzeniu | dawać wyraz czemuś a nie czegoś |
| wysokość | niższa/wyższa wysokość | mniejsza/większa wysokość | |
| wyświęcić | wyświęcić (jako "wygnać") | wyświecić | |
| wyżej wymieniony | w/w | ww., wyż. wym. | |
| wzajemny | wzajemne kontakty/współpraca | kontakty/współpraca | "wzajemny" wyraża relację symetryczną |
| wziąć | wziąć się za malowanie | wziąć się do malowania | wziąć się do czegoś a nie za coś |
| zachowywać się | substancja zachowuje się dziwnie pod wpływem światła | substancja zmienia (w określony sposób) swoje właściwości pod wpływem światła | "zachowywać się" dotyczy: organizmow żywych - w opisie
ich reakcji na określony bodziec przedmiotów nieożywionych - w znaczeniu np. "przetrwały do dzisiejszych czasów" |
| zagłębie | zagłębie turystyczne/owocowe | centrum, ośrodek | zagłębie - miejsce występowania kopalin |
| zamienić | zamienić się czymś (np. miejscami) | zamienić się na coś (np. na miejsca) | rusycyzm |
| zamieszkać | zamieszkały | zamieszkany | zamieszkały - ten, który zamieszkał zamieszkany - taki, w którym zamieszkano |
| zapoznać | zapoznać się (z kimś) | poznać (kogoś) | zapoznać można się tylko z czymś lub zapoznać kogoś z czymś |
| zasłonić | zasłonić firankę | zasłonić okno | firankę można zasłonić tylko zasłoną |
| zeń | sprytna zeń dziewczyna | sprytny zeń chłopak | skrót od "z niego" - poprawny tylko dla rodzaju męskiego |
| masa | waga ciała | masa ciała | masa jest stała, a waga może się zmieniać |
| waga | waga ciała | masa ciała | masa jest stała, a waga może się zmieniać |
Użyte skróty: lm. - liczba mnoga Opracowano na podstawie: | |||